صد رازِ نهان

یک شمع، با روشن کردن شمعی دیگر چیزی از دست نمی‌دهد!

۲ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «Eclipse» ثبت شده است

جاواکارت-مقدماتی/6-نسخه‌های جاواکارت و اصطلاحات

قسمت قبلی:  ابزارهای مورد نیازقسمت قبلی:  ابزارهای مورد نیاز

در پست قبلی اشاره کردیم که انتخاب ابزار کار مورد نیاز (Eclipse یا Netbeans) ارتباط نزدیکی با نسخه‌ی جاواکارت مد نظر ما برای برنامه‌نویسی دارد. در این پست، علت ایجاد نسخه‌های مختلف جاواکارت را بیان کرده و تفاوت های آن‌ها را به صورت مختصر با یکدیگر بررسی می‌کنیم. 


نسخه‌های جاواکارت:

همانطور که پیش‌تر اشاره شد، مستندات استاندارد JavaCard در دهه‌ی 1990 میلادی توسط موسسه‌ی Sun [که بعدها به Oracle واگذار شد] برای سهولت برنامه‌نویسی کارت های هوشمند و همچنین ایجاد قابلیت Portability (نصب اپلت نوشت شده برای کارت های تولید سازنده‌ی A، روی کارت‌های تولید شده توسط سازنده‌ی B، بدون ایجاد تغییر و مواجه شدن با خطا) ارائه شد. در آن زمان، موسسه‌ی Sun/Oracle برای این که بتوانند یک استاندارد قابل پیاده‌سازی ارائه دهند، باید توانایی مدارات الکترونیکی آن زمان را در نظر می‌گرفتند و با توجه به آن، قابلیت های ضروری را در استاندارد خود قرار می‌دادند. پس از گذشت چند سال از ارائه‌ی نسخه‌ی اولیه‌ی استاندارد JavaCard، با پیشرفت علم الکترونیک، توانایی بردهای الکترونیکی از قبیل ظرفیت حافظه‌های مختلف مانا و گذرا در همان مقیاس قبلی، و توانایی پردازنده برای انجام پردازش در همان زمان قبلی، افزایش چشم گیری یافت و با توجه به آن، استانداردهای Javacard 2.1.1، Javacard 2.1.2، Javacard 2.2.1 و در نهایت  Javacard 2.2.2 در پی یکدیگر با حفظ کلیّت استاندارد نسخه‌ی قبلی و صرفا با افزودن یک سری قابلیت و توانایی جدید نسبت به نسخه‌ی پیشین خود، ارائه شدند (مثلا الگوریتم‌‎های رمزنگاری قوی‌تر اضافه شدند). تا اینجای کار، نفس ارتباط بین کارت و کارتخوان در تمام نسخه‌ها یکسان بود، یعنی دستورات در رشته‌هایی از اعداد هگزادسیمال به نام APDU Command به یک اپلت روی کارت ارسال می‌شدند و در پاسخ هم یک رشته از اعداد هگزادسیمال تحت عنوان APDU Response از اپلت به کاربر باز می‌گشت.

اما، در سال‌های اخیر با توجه به رشد بیشتر توانایی‌های قطعات الکترونیکی، Oracle تصمیم گرفت که این روندِ استانداردهای اپلت محورِ خود را ]که ارتباط با آن‌ها مستلزم فهمیدن عناصری به نام APDU Command و APDU Response  است[ به گونه ای جدید تغییر دهد که قابل فهم تر و مرسوم تر باشد. جایگزینی که برای شیوه‌ی ارتباطی قبلی ارائه شد، پَکِت‌های HTTP/HTTPS بودند؛ یعنی Oracle تصمیم گرفت استانداردی معرفی کند که کارت‌های منطبق با آن، عملا به یک WebServer  تبدیل شوند و از طریق پکت‌های HTTP/HTTPS با دنیای خارج ارتباط برقرار کنند. از آنجا که این نسخه از استانداردها با نسخه‌های پیشین تفاوت چشم‌گیری داشتند، شماره گذاری آنها را از 3.0.1 آغاز کرد و اولین نسخه‌ی آن را Javacard Platform 3.0.1 Connected Edition  نامید.


اما Connected Edition  به چه معناست؟

پاسخ: از آنجا قرار بر این نبود که با ظهور این نوع کارت‌های جدید، Oracle روند توسعه‌ی استاندارد کارت‌های قبلی را تعطیل کند، پس تصمیم گرفت که برای هر دو نوع کارت استانداردهای جداگانه‌ای به صورت موازی توسعه دهد و ارائه کند؛ و برای این که بتوان آن‌ها را از هم تشخیص داد، دو واژه ی Connected Edition و Classic Edition را استفاده کرد. Connected Edition  استاندارد مربوط به کارت‌هایی است که قابلیت تبدیل شدن به Web Server  و ارتباط HTTP/HTTPS را دارند و Classic Edition  استاندارد کارت‌هایی است که در ادامه‌ی روند توسعه ی  استاندارد Javacard 2.2.2 ارائه شده اند.

لازم به ذکر است که استانداردهای مختلف جاواکارت Backward Compatible  هستند. بدین معنا که، اپلت هایی که برای یک نسخه نوشته شده اند، روی کارت‌های همان نسخه و نسخه‌های بالاتر نصب می‌شوند.


اصطلاحات این حوزه:

ATR یا Answer To Reset:

در بخش استانداردها گفتیم که ویژگی‌های الکتریکی خط ارتباطی کارت‌های تماسی و کارتخوان مربوطه در جلد سومِ استاندارد ISO/IEC 7816 تعریف شده اند. این استاندارد برای تولیدکنندگان کارت‌های هوشمند آزادی عمل زیادی در نظر گرفته است. به عنوان مثال، سه سطح ولتاژ مختلف 1.8 ولت، 3 ولت و 5 ولت را به عنوان ولتاژهای معتبر کارکردی کارت در نظر گرفته است و به تولید کننده اجازه داده است که یکی از این موارد یا یک زیرمجموعه از آن را برای کارت خود استفاده کند. همچنین به سازنده اجازه داده است که پروتکل ارتباطی را T=0 یا T=1 یا هر دو انتخاب کند و قسّ علی هذا! در مقابل هنگام آغاز ارتباط کارتخوان و کارت، کارت باید به نحوی کارتخوان را از این انتخاب‌های خود آگاه کند. آنچه که این اطلاعات را در بر دارد ATR نامیده می‌شود. و عملکرد آن به این صورت است که بلافاصله پس از اتصال کارت به کارتخوان (به عبارت دیگر، بلافاصله پس از اتصال خطوط تغذیه‌ی کارت) یک رشته از اعداد که حاوی این اطلاعات است، از کارت به کارتخوان ارسال می‌شود. لازم به ذکر است که ارسال ATR از کارت به کارتخوان می‌تواند با خروج و ورود کارت از/به کارتخوان انجام شود که در این صورت Cold Reset ATR نامیده می‌شود و یا می‌تواند با ارسال دستور RESET از رایانه به کارت‌خوان انجام شود که در این صورت Warm Reset ATR نامیده می‌شود. مقادیر این دو ATR می‌تواند یکسان و یا متفاوت از باشد. هر چند که ATR یک جزء اجباری برای کارت است که باید حتما توسط سازنده به فرمت خاصی پیاده سازی شود، اما یک بخش Optional در آن وجود دارد که Historical Bytes نامیده می‌شود. سازنده می‌تواند در این بخش اطلاعاتی از خود یا کارت به صورت دلخواه قرار دهد. 

ATS یا Answer To Reset:

تقریبا مشابه ATR است، با این تفاوت که خاصِ کارت‌های غیر تماسی است و در استاندارد ISO/IEC 14443 فرمت و مقادیر آن تعریف شده است.

SD یا Security Domain و CM یا Card Manager:

همانطور که پیش‌تر در بخش ساده سازی ذکر کرده بودیم، کارت‌های هوشمند، در هنگام تولید در کارخانه، به صورت پیش‌فرض همراه با یک اپلت نصب شده ارائه‌ می‌شوند و این اپلت مسئولیت کارهای مدیریتی کارت از قبیل احراز هویت، نصب و حذف اپلت‌های دیگر، تغییر کلیدهای امنیتی کارت، حفظ امنیت کارت و ... را به عهده دارد. اپلت مذکور در بعضی موارد SD و در بعضی موارد CM نامیده می‌شود. 

AID یا Application Identifier:

همانطور که فایل‌ها و دایرکتوری های روی کامپیوتر دارای یک نام هستند که متشکل از حروف و اعداد و کاراکترهای خاص است، اپلت‌ها و پکیج‌های روی کارت هم دارای یک نام می‌باشند که تنها شامل اعداد است. طول این عدد باید بین 5 تا 16 بایت باشد. یعنی این که ما برای پکیج یک AID پنج تا شانزده بایتی و برای هرکدام از اپلت یا اپلت‌های درون آن نیز یک AID پنج تا شانزده بایتی خواهیم داشت. (همه‎ی اپلت‌هایی که می‌نویسیم و روی کارت بارگذاری و نصب می‌کنیم، درون یک پکیج خاص آن اپلت قرار می‌گیرند- بعدها این موضوع روشن تر خواهد شد). لازم به ذکر است که نام همه‌ی پکیج‌ها و اپلت‌های روی یک کارت باید منحصر به فرد باشد. همچنین بد نیست بدانیم که چنانچه یک برنامه نویس/شرکت بخواهد اپلت‌هایی بنویسد که به صورت بین المللی استفاده شوند، باید در مورد AID پکیج‌ها و اپلت‌هایش قوانینی را رعایت کند که با پکیج‌ها و اپلت‌های دیگر شرکت‌ها تداخل نداشت باشند (دارای AID یکسان نباشند). قوانین مزبور به این صورت است که توسط سازمان ISO یک رشته‌ی 5 بایتی منحصربفرد به آن شرکت اختصاص داده می‌شود و این شرکت موظف است که AID پکیج‌ها و اپلت‌های خود را با این 5 بایت آغاز کند.

RID یا Registered application provider Identifier و PIX یا  Proprietary Identifier eXtention:

گفتیم که هر اپلت یا پکیج روی کارت دارای یک شناسه‌ی حداقل 5 بایتی و حداکثر 16 بایتی منحصربفرد است. و گفتیم چنانچه شرکتی بخواهد یک اپلت با استفاده‌ی بین المللی بنویسد، باید از سازمان ISO یک رشته‌ی 5 بایتی منحصر به خود درخواست کند. آن حداقل 5 بایت ابتدای AID که همین 5 بایت دریافتی از ISO است را RID و آن 11 بایت Optional را PIX می‌نامند. بنابراین:

AID = RID [+ PIX ] 

* از آنجا که ما [فعلا] برنامه‌ای برای نوشتن اپلت‌های جهانی نداریم، در اپلت‌های خود، AID را کاملا دلخواه انتخاب خواهیم کرد.

APDU یا Application Protocol Data Unit:

در یک شبکه‌ی کامپیوتر، داده ها برای انتقال از یک رایانه به یک رایانه‌ی دیگر، با فرمت خاصی، در بسته هایی با نام Packet و سپس Frame قرار می‌گیرند و ارسال می‌شوند. در ارتباط بین یک کارت و کارتخوان هم دستوراتی/داده‌هایی که از کارتخوان به کارت ارسال می‌شوند و همچنین پاسخ‌ها/داده‌هایی که از کارت به کارتخوان ارسال می‌شوند، با فرمت مخصوصی در بسته‌هایی با عنوان APDU تبادل می‌شوند. آنچه از کارتخوان به کارت ارسال می‌شود APDU Command و آنچه از کارت به کارتخوان ارسال می‌شود APDU Response نامیده می‌شود. APDU Command با توجه به آنچه که قرار است در بر داشته باشد به چهار نوع مختلف تقسیم بندی می‌شود که Case 1 تا  Case 4 نامگذاری شده اند. APDU Response هم شامل یک بخش اجباری دو بایتی به نام Status Word و یک بخش Data با طول نامحدود است. در پست‌های بعدی به صورت جزئی تر با این ساختار آشنا خواهیم شد.


قسمت بعدی: کدنویسی JavaCard در محیط Netbeans


داره بارون میاد ...
۲۵ مهر ۹۴ ، ۲۱:۰۲ ۰ نظر موافقین ۱ مخالفین ۰
ابراهیم قاسمی

جاواکارت-مقدماتی/4-من یک جاواکار نیستم!

قسمت قبلی: احراز هویت

در قسمت های پیشین به صورت اجمالی با تقسیم بندی کارت های الکترونیکی، استانداردهای کلی این حوزه و نحوه ی احراز هویت کارت ها آشنا شدیم. در این پست قصد داریم ابتدا به معرفی زبان‌های برنامه نویسی Cross Platform و سپس به بیان نحوه ی اجرای برنامه های جاوا و جاواکارت و مسیر پیش رو برای ساخت یک برنامه جاواکارت بپردازیم.

 

زبان‌های برنامه نویسی Cross Platform:

چنانچه از قبل آشنایی اندکی با یک زبان برنامه نویسی Cross-Platform (همان Multi Platform - همان Platform Independent) داشته باشید، باید عرض کنیم که زبان های جاوا و جاواکارت هم مانند پایتون سیاست تقریبا مشابهی را دنبال می‌کنند و جزو زبان های کراس پلتفرم به حساب می‌آیند. "کراس پلتفرم" بدین معناست که برنامه نویس فقط یکبار و برای همیشه برنامه‌ی خود را می‌نویسد و همان برنامه را بدون تغییر روی سیستم عامل‌ها و دستگاه های مختلف اجرا می‌کند. به صورت ملموس تر، برنامه نویس برنامه خود را به عنوان مثال روی سیستم عامل لینوکس می‌نویسد و یک فایل از آن می سازد، آنگاه همان فایل بدون تغییر کد، در لینوکس، ویندوز و سیستم عامل MAC اجرا می‌شود.

اما چگونه؟

در پاسخ به این سوال، ابتدا علّت این که برنامه های زبان هایی مانند C و ++C و سایر زبان های Native Platform(نقطه ی مقابل Cross Platform) باید برای هر سیستم عامل به صورت جداگانه Compile شوند را بیان می‌کنیم. علت این امر به صورت ساده این است که برنامه های نوشته شده به این زبان ها برای اجرا  روی سیستم عامل یک مرحله را طی می‌کنند و بعد به صورت مستقیم با سیستم عاملی که روی آن در حال اجرا می باشند تعامل می‌کنند و از آنجا که سیستم عامل های مختلف واسط های تعاملی و به بیان ساده تر زبان گویش تعاملی متفاوتی دارند، برنامه ای که برای گفتگو با یک سیستم عامل Compile(بخوانید "ساخته") شده است، قادر به صحبت با یک سیستم عامل دیگر نیست و باید مجددا به گونه ای که زبان سیستم عامل جدید را بفهمد Compile شوند. 


خب، در مقابل برنامه های زبان های Cross Platfrom چگونه اند؟ 

برنامه‌های این زبان‌ها به گونه‌ای می‌باشند که پس از این که برنامه نویس کد آنها را نوشت، برای اجرا شدن دو مرحله را طی می‌کنند؛ مرحله‌ی اول که توسط خود برنامه نویس انجام می‌شود، ساخت فایلی است که به عنوان ورودی موجودیتی به نام Virtual Machine استفاده می‌شود و مرحله‌ی دوم که توسط آن Virtual Machine انجام می‌شود خواندن فایل ورودی و ترجمه‌ی محتوای آن به زبان قابل فهم سیستم عامل است.

تصاویر زیر به روشنی نقش Virtual Machineرا در اجرای یک برنامه مشخص می‌کند: 

 



با توجه به تصاویر بالا، برنامه نویس‌های زبان های Cross Platform و Platform Dependent هر دو، برنامه های خود را یک بار می‌نویسند، ولیکن برنامه نویس زبان های Platform Dependent چند بار از آن فایل اجرایی می‌سازد. (در مواقع فراخوانی بعضی توابع سیستمی، هر دو گروه ناگزیر از ایجاد تغییراتی در کد برنامه ی خود نیز می باشند؛ هرچند با در نظر گرفتن بعضی نکات حین نوشتن برنامه می‌توانند، برنامه را از تغییر بی نیاز کنند.)

حال که با سیستم زبان های Cross Platform آشنا شدیم می‌توانیم علت انتخاب یک عضو از خانواده ی جاوا به عنوان زبان برنامه نویسی کارت های هوشند را بیان کنیم.


تاثیرات انتخاب جاواکارت به عنوان زبان برنامه نویسی کارت های هوشمند:

پیش از ارائه‌ی جاواکارت توسط شرکت Sun، تولیدکنندگان مختلف کارت های هوشمند هر کدام به صورت سلیقه ای استانداردی ارائه کرده بودند که منحصرا در اختیار افراد خاصی قرار می‌گرفت و برای یک برنامه نویس عادی، اولا در دسترسی نبود، و ثانیا به خاطر تعدد استانداردها یادگرفتن آن ها قابل پذیرش نبود. علاوه بر آن برنامه هایی که برای یک نوع کارت نوشته می‌شد، در صورت تمایل به ارتقای کارت یا تعویض کارت، دیگر قابل استفاده نبود و در اصطلاح Portability کافی نداشتند. با ظهور جاواکارت و پذیرش سازندگان مختلف به استفاده از این استاندارد و قرار دادن ماشین مجازی جاواکارت در کارت های خود، همه ی مشکلات فوق از بین رفتند و راه برای توسعه دهندگان نرم افزارهای کارت های جاواکارت یا همان توسعه دهندگان Appletها هموار شد. 


و اما:

قسمت 4: من یک جاواکار نیستم!

به عنوان یک مقدمه، روند نوشتن یک برنامه‌ی جاوا و سپس روند نوشتن یک برنامه‌ی جاواکارت را توضیح می‌دهیم، و از آن پس از شما انتظار می‌رود در خلال این مجموعه آموزش ها، به صورت Self-Study جاوا را بیاموزید.

برای نوشتن یک برنامه ی جاوا شما به یک IDE (= محیط برنامه نویسی =  Integrated Development Environment) مانند Eclipse یا Netbeans یا IntelliJ یا ... و همچنین به Java Development Kit نیاز دارید. 

سوال: Java Development Kit یا JDK چیست؟

جواب: گفتیم در زبان های برنامه نویسی Cross Platform یک ماشین مجازی وجود دارد که برنامه را از کاربر دریافت می کند و برای سیستم عامل ترجمه می‌کند. به صورت پیشفرض روی یک سیستم عامل نه آن Virtual Machine وجود دارد و نه ابزارهای لازم برای ساخت فایل ورودی آن ماشین مجازی. پس برنامه نویس باید هر دو دسته ابزار را به کامپیوتر خود اضافه کند. مجموعه ی ابزارهای مورد نیاز برای ساخت فایل و همچنین اجرای فایل های زبان جاوا، در یک مجموعه جمع آوری شده اند و نام آن مجموعه Java Development Kit است. شما می توانید با مراجعه به سایت Oracle این بسته را دانلود کنید(نیاز به فــــــــــیل‌ترشکن :دی). هنگام مراجعه به این سایت در کنار نسخه های مختلف JDK به بسته هایی با نام JRE نیز بر‌خواهید خورد. JRE یا Java Runtime Environment در واقع تنها قسمت دوم ماجرا می باشند! یعنی ابزارهای مورد نیاز برای اجرای فایل های جاوا! به بیان ساده تر JRE شامل JVM و یک سری ابزارهای خردِ دیگر است و به کاربران تنها اجازه ی اجرای فایل های جاوا را می‌دهد. برای درک نسبت JVM و JRE و JDK تصویر زیر را مشاهده کنید:


خیلی خب، پس از دانلود JDK و افزودن آن به IDE خود (IDEهای جدید به صورت خودکار این کار را برای شما انجام می‌دهند) شروع به برنامه نویسی می‌کنید. برنامه ای که نوشتید توسط IDE در ابتدا درون یک فایل با پسوند java. قرار می‌گیرد، و سپس با کلیک کردن روی یک دکمه، به صورت اتوماتیک به فایل class. و سپس به jar. تبدیل می‌شود و این فایل jar. فایلی است که هنگام کلیک شدن روی آن توسط کاربر، سیستم عامل آن را  به عنوان ورودی به JVM ارسال می‌کند.


سوال: روند نوشتن یک برنامه ی "جاواکارت" چگونه است؟

جواب: روند تقریبا مشابهی برای نوشتن برنامه های جاواکارت (یا همان اپلت ها) طی می‌شود. همانگونه که برای نوشتن یک برنامه ی جاوا به JDK نیاز داشتیم، برای نوشتن یه برنامه‌ی جاواکارت هم به JCDK یا همان Java Card Development Kit نیاز داریم (علاوه بر JDK). پس با مراجعه ی مجدد به سایت Oracle یک نسخه از JCDK را دانلود می‌کنیم. در حین انتخاب نسخه ی دلخواهمان باید این را در نظر داشته باشیم که برنامه های ساخته شده با یک ورژن، تنها روی کارت هایی که آن نسخه را پشتیبانی می‌کنند یا کارت هایی که نسخه های بالاتر را پشتیبانی می‌کنند قابل اجرا است.(جمله دوم معادل کلمه ی Backward Compatible می باشد. یعنی یک نسخه، برنامه های نسخه های قبلی را نیز اجرا می کند). پس از دانلود باید محتویات فایل فشرده را Extract کنیم و مسیر آن ها را به IDE  خود بدهیم. بعدتر خواهیم دید که Eclipse به صورت پیشفرض جایی برای دریافت آدرس JCDK ندارد. و بعدتر-تر خواهیم دید که با افزودن یک پلاگین به آن می‌توانیم این قابلیت را به آن اضافه کنیم. بعدتر ها باز خواهیم دید که:

  • پلاگین مذکور به صورت عادی فقط برای JCDK 2.2.2 طراحی شده است.
  • می‌توانیم با یک ترفند نسخه های قدیمی تر یعنی JCDK 2.2.1، JCDK 2.1.2 و JCDK 2.1.1 را نیز به کمک این Plugin استفاده کنیم.
  • نسخه های جدید نرم افزار Netbeans به صورت پیشفرض به JCDK 3.0.1 مجهز شده اند.
خب، بعد از مجهز شدن IDE دلخواه خود به نسخه ی JCDK مورد نظرمان، نوبت به برنامه نویسی می‌رسد. پس از نوشتن یک اپلت (که در پست های بعدی قدم به قدم آن را توضیح می‌دهیم) IDE مشابه قبل یک فایل java. تولید می‌کند که با چند کلیک این فایل ابتدا به class. و سپس به cap. (به جای jar.)  تبدیل می‌شود. تبدیل فایل java. به فایل class. را ابزارهای جاوا و تبدیل فایل class. به cap. را یکی از ابزارهای جاواکارت به نام Converter انجام می‌دهند. فایل cap. تولید شده، فایلی است که ما روی کارت بارگذاری و نصب می‌کنیم. در آینده به صورت جزئی تر با نقش Converter و سایر ابزارها آشنا خواهیم شد.


کوچ تا چند؟ مگر می‌شود از خویش گریخت؟
بال تنها غم غربت به پرستوها داد ....
۱۷ مهر ۹۴ ، ۱۸:۱۱ ۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
ابراهیم قاسمی